Iran

Reizen met Saadi

/ Ann De Craemer

“Welk boek zal je schrijven na Duizend-en-één dromen?“ Het is een vraag die me al vaak werd gesteld, en hoewel ik altijd heb geweten dat het opnieuw een boek over Iran zou worden, kon ik nog geen concreet antwoord geven. Een nieuw boek kan je niet ‘verzinnen’; het is iets wat spontaan naar je toe komt, op het juiste moment. En dat is nu: ik weet aan welk nieuw avontuur en verhaal ik wil beginnen.

Ik heb op deze blog vaker verteld over mijn liefde voor de Perzische poëzie. Hafez is mijn grootste liefde, maar ik hou ook erg veel van Saadi – eigenlijk de eerste Perzische dichter die ik ontdekte.
Ik wil een tijdje met Saadi op pad gaan. Saadi verliet op een bepaald moment zijn thuisstad Shiraz en trok de wijde wereld in. Hij schreef over zijn belevenissen in Gulistan (De rozentuin) en Bustan (De boomgaard). Het zijn verhalen vol levenswijsheid.
Zeven eeuwen later wil ik een groot deel van zijn reis opnieuw maken, en zijn verhalen combineren met die van mij. Het is een reis die me onder meer zal brengen naar Aleppo en Damascus in Syrië; Adana en Konya in Turkije en Azerbeidjan. De plannen zijn nog niet helemaal concreet, maar ik hou u op de hoogte. En ik heb er erg veel zin om de Nederlanden deze grote schrijver beter te leren kennen.
(foto: ikzelf bij het graf van Saadi in Shiraz, op 20 juni 2009)

YouTube-filmpje van mijn videomateriaal uit Iran

/ Ann De Craemer / 4 reacties

Gisteren kreeg ik een mail van een Iraanse Belg, met wie ik bevriend ben op Facebook – Ashkan Herati is zijn naam. Hij heeft van de filmpjes die ik in Iran maakte (wat niet zonder gevaar was) en die ik op YouTube plaatste een compilatie gemaakt. Hij schreef: ik doe dit om je te bedanken voor het fantastische boek over mijn land dat je geschreven heb.

Ik vond het ontroerend om te zien, dat iemand daar tijd aan gespendeerd heeft en me daarmee wilde bedanken. Call me sentimental, maar ik moest toch een traantje wegpinken. Dat zijn momenten waarop schrijven nog mooier wordt dan ik het altijd al gevonden heb, en waarop mijn liefde voor Iran en mijn overtuiging om over het land te blijven berichten en schrijven nog groter worden.

Bekijk hier het filmpje, begeleid door het prachtige liedje ‘Wake Up, Little Sparow’ van Devendra Banhart.

‘Duizend-en-één dromen’: de blijde geboorte

/ Ann De Craemer

Alweer een week geleden, maar een avond waar ik nog elke dag aan denk: vorige week donderdag, 25 maart, werd in het FotoMuseum in Antwerpen mijn boek Duizend-en-één dromen. Een reis langs de Trans-Iraanse Spoorlijn voorgesteld. Die avond opende ook de tentoonstelling van fotograaf Pieter-Jan De Pue, die in juni 2009 met me meereisde door Iran. Titel van de expo: Iran op de grens, nog tot 16 mei in het FotoMuseum.


Wat ik eigenlijk niet had verwacht, gebeurde toch: er waren ontzettend veel mensen die naar de boekvoorstelling kwamen – een 200-tal. Ook de minister van Media Ingrid Lieten was erbij – ten zeerste gewaardeerd door mezelf en vele anderen.

Ik wilde de avond absoluut beginnen met het Perzische liedje ‘Sar Oomad Zemestoon’, over het einde van de winter en het begin van de lente. Het liedje heeft veel betekenissen voor mij, en er is geen liedje dat mooier de hoop uitdrukt die ook weerklinkt in de titel van mijn boek: Iran is een land van mensen met 1001 dromen, mensen die het dezer dagen nog steeds lastig gemaakt wordt, maar toch de strijd niet opgeven. Het ontroerde me om te zien dat sommige Iraniërs in het publiek het lied meezongen.

Na de boekpresentatie heel veel boeken verkocht, en voor het eerst in mijn leven gesigneerd. In het Perzisch. Het enthousiasme van zoveel mensen deed me deugd. De voorbije week was behoorlijk hectisch maar wel onvergetelijk: Duizend-en-één dromen haalde vier pagina’s in Knack, én kreeg een superlovende recensie in De Morgen van Dirk Verhofdstadt. Een fragmentje:


“Dit boek is meer dan een gewoon roadbook. Het is tegelijk een historische momentopname, een spannende thriller, een adequaat geschiedenisboek, een waardevolle reisgids en een stuk poëzie over een land en een volk met een rijke traditie en, zonder twijfel, met nog een grote toekomst. Een bijzonder boeiend boek, met treffende foto’s van Pieter-Jan De Pue.”



Dank aan allen!



Het mooiste Perzische lentelied: Morghe Sahar

/ Ann De Craemer

Ongetwijfeld een van de meest geliefde Perzische (strijd)liedjes is Morghe Sahar. Geen Perzisch lied dat me dieper raakt. De klassieke zanger Mohammed Reza Shajarian heeft het meesterlijk vertolkt, maar het is vooral de sobere uitvoering van Farhad waarvan ik het meest hou. Morghe Sahar is een lied dat past bij het begin van de lente, en bij het verlangen naar vrijheid waar we aan begin van het nieuwe Perzische jaar moeten blijven in geloven.

Hier volgt mijn vertaling van het liedje:

Morghe sahar, nale sar kon

Morgenvogel, zing je droevige lied

daghe ma ra tazeh tar kon

herinner me opnieuw aan mijn pijn

zahe sharar bar,

met een brandende zucht

in ghafas ra 
bar shekan o zir o zebar kon

breek deze kooi en zet ze op haar kop

bolbole par basteh, ze kandje ghafas dara


naghmeye azadi no’e bashar sara

nachtegaal met gebonden vleugels

kom vanuit de hoek van je kooi en zing een nieuw lied van vrijheid voor de mensheid


va’z nafas arseye in khake tudeh ra,
 por sharar kon


en met één adem, vul deze grootse aarde met vuur

nale sar kon

zing je droevige lied

zolm zalem, jur sayyad

ashiyanam dade bar bad


de wreedheid van de tiran, de onrechtvaardigheid van de jager

hebben mijn nest doen verdwijnen in de wind

ey khoda, ey falak, ey tabi’at,
 shame tarike ma ra sahar kon!

O god, o hemelse wereld, O natuur, maak van onze donkere avond de zonsopgang!

por samar kon

maak het een overwinning

No bahar ast

het is een nieuwe lente

gol be bar ast


de bloemen zijn weer gekomen

abr cheshmam


jale bar ast

de wolken in mijn ogen zijn vol van dauw

in ghafas, chon delam, tang o tar ast

deze kooi, zoals mijn hart, is verstikkend en donker

shole fekan, dar ghafas, ey ah atashin


o heftige schreeuw, zet deze kooi in vlammen

dast tabi’at, gole omre mara machin


hand van de natuur, oogst nog niet deze bloem van mijn leven

djanabe ashegh negah ey taze gol az in

waak over deze dierbare jonge bloem

bishtar kon! bishtar kon! bishtar kon!

Maak er meer! Maak er meer!

morghe bidel, sharhe hedjran, mokhtasar kon! mokhtasar kon

jij vogel zonder hart, maak het verhaal van onze scheiding kort! Maak het kort!

TehranReview!

/ Ann De Craemer / 2 reacties

Een nieuwe maand, een nieuw geluid. Met enige trots maar vooral met veel vreugde breng ik jullie op de hoogte van een nieuw journalistiek initiatief waaraan ik intensief meewerk: TehranReview, een tweetalig (Farsi-Engels) digitaal magazine over Iran, opgestart door de Iraanse Nederlanders Shervin Nekuee en Farhad Golyardi van tijdschrift en denktank Eutopia (www.eutopiainstitute.org). TehranReview is te lezen op http://www.tehranreview.net

Bedoeling van TehranReview is om op dit bepalende moment in de recente Iraanse geschiedenis een forum te zijn voor opinies over Iran. Het wordt een tweetalig dagelijks “opinie en verdieping”-internetmagazine in het Engels en Perzisch. Doel: de Engelstalige lezer wat meer duiding en verdieping aanbieden over de complexe en paradoxale aard van Iran – van politiek over geschiedenis tot kunst en cultuur. En de Iraniërs zelf kennis laten maken met de wijde wereld en hoe schrijvers/intellectuelen/kunstenaars elders over Iran denken. Naast de opiniestukken en columns brengen we ook dagelijks het belangrijkste nieuws uit Iran.

Ik ben ‘English editor’ van de site en zal er ook zelf schrijvend aan meewerken, met twee keer per maand een column en één keer per maand een stuk over Iraanse cinema. We gaan vandaag van start met onder meer stukken van de befaamde historicus Tony Judt en de Iraanse dissidente intellectueel Ramin Jahanbegloo.

Het zou me plezier doen als jullie zouden meehelpen om TehranReview over de golven van het web te verspreiden.

Vertaling van Rumi voor deze week (deel 4)

/ Ann De Craemer

Rumi zoals alleen Rumi dat kan: het mysterie begrijpelijk maken.

EEN ONGESCHIKTE VERGELIJKING

In de tastbare wereld zijn geen twee dingen gelijk.

Elke vergelijking is ongeschikt en ruw.

Je kan een leeuw naast een man plaatsen,

maar die plek is voor beiden gedurfd.

Veronderstel dat het lichaam als deze lamp is.

Ze heeft een wiek en olie nodig. Slaap en voedsel.

Als ze die niet krijgt, zal ze sterven,

en ze brandt die steeds opnieuw op, in een poging dood te gaan.

Maar waar is de zon in deze vergelijking?

Ze gaat op, en het licht van de lamp

mengt zich met de dag.

Eenheid,

die de realiteit uitmaakt, kan niet begrepen worden

met beelden van lamp en zon.

Het vervlakken

van een meervoud tot een eenheid is fout.

Geen beeld kan beschrijven

wat overblijft van onze vaders en moeders,

onze grootvaders en grootmoeders.

Taal beroert niet degene

die leeft in elk van ons.

Zeg nooit ‘Arabische Golf’ tegen ‘Perzische Golf’

/ Ann De Craemer

Ik heb het in Iran vaak gehoord: zeg nooit ‘Arabische Golf’ tegen ‘Perzische Golf’. Die gevoeligheid is een Griekse steward zuur opgebroken: Iran heeft hem het land uitgezet nadat hij tijdens een binnenlandse vlucht met passagiers ruzie had gemaakt over de naam van de Perzische Golf (zie foto). Dat heeft het Iraanse persbureau Fars zondag gemeld.
Passagiers hadden geklaagd dat de Perzische Golf op een monitor in het vliegtuig werd aangeduid als Arabische Golf. Daarop kwam het tot een ruzie waarbij de Griek dreigde de passagiers te ‘arresteren’.
De Perzische Golf ligt tussen het Arabische schiereiland en Iran. Daarom wordt hij dan ook bijvoorbeeld in de Franstalige wereld politiek correct aangeduid als ‘Arabisch-Perzische Golf’. Maar Iran staat erop dat de zeearm Perzische Golf moet heten.
Iraanse luchtvaartmaatschappijen huren soms buitenlandse vliegtuigen met bemanning in voor binnenlandse vluchten. Volgens minister van Verkeer Hamid Behbaha mag de hele bemanning van de ‘Arabische-Golfvlucht’ niet meer werken in Iran.
Ook waarschuwde de bewindsman Arabische luchtvaartmaatschappijen dat zij de ‘juiste’ naam moeten gebruiken als zij over Iraans grondgebied vliegen: “Als jullie de verkeerde term gebruiken, zal het jullie onmogelijk worden gemaakt om te vliegen.”
De Islamitische Solidariteitssportfederatie, die zetelt in het Saudische Riyad, gelastte in januari een sportcompetitie af die in Teheran zou worden gehouden. Daartoe werd besloten omdat Teheran de term Perzische Golf wilde gebruiken op de medailles.
bron: de Volkskrant

Nieuwe vertaling van een gedicht van Rumi (deel 3)

/ Ann De Craemer

Deze week, zoals beloofd, een nieuwe vertaling van een gedicht van de Perzische meester Rumi. Om van te genieten, uit het hoofd te leren, en nooit meer te vergeten.

Je bent mijn leven

Je bent mijn leven, je bent mijn leven, mijn leven; je bent

van mij, je bent van mij, van mij.

Je bent mijn koning, je verdient mijn passie; je bent

mijn snoep, je verdient mijn tanden.

Je bent mijn licht; blijf in mijn ogen wonen,

O mijn ogen en fontein van leven!

Toen de roos jou aanschouwde, zei ze tegen de lelie, ‘Mijn

cipresboom kwam naar mijn rozentuin.’

Zeg me, hoe verhoud je je tot twee verspreide dingen!

jouw haren, en mijn verstrooide toestand!

Het touw van je haren is mijn keten, de muur van

je kin mijn gevangenis.

Waar ga je naartoe, dronken, je handen schuddend?

Kom bij mij, mijn lachende roos!